Strona Główna
      Regulamin
      Instrukcje
      Sprawozdanie
      Klasa III
      Klasa IV
      Galeria
      Kontakt

  do przodu


Pomiar wałków

  1. Cel ćwiczenia
  2. Zapoznanie się ze sposobami pomiaru średnic zewnętrznych, a także przyswojeniu umiejętności posługiwania się stosowanymi narzędziami pomiarowymi.


  3. Wyposażenie
    • wałek toczony szlifowany
    • suwmiarka jednostronna z noniuszem 0,1 mm
    • suwmiarka jednostronna z noniuszem 0,05 mm
    • suwmiarka jednostronna z noniuszem 0,02 mm
    • mikrometr
    • przymiar liniowy
    • macki zewnętrzne oraz warsztatowy przymiar kreskowy


  4. Wiadomości uzupełniające

    1. Pomiar za pomocą macek:

    2. Macki są przeznaczone do przenoszenia wymiarów z przedmiotu na przymiar, a więc do pomiarów metodą porównawczą.
      Przebieg pomiaru:
      • sprawdzić stan techniczny macek
      • ramiona macek rozwarte na wymiar większy niż mierzona średnica wałka nasunąć na mierzony wałek w kierunku prostopadłym do jego osi
      • zetknąć końcówki macek z mierzoną powierzchnią dokładnie do średnicy
      • dokonać pomiaru na przymiarze liniowym

      Pomiar wałka za pomocą macek
      Rys.1 Pomiar wałka za pomocą macek

    3. Pomiar za pomocą suwmiarki:

    4. Suwmiarki stosowane do pomiarów zewnętrznych, wewnętrznych i mieszanych. Noniusze przyrządów suwmiarkowych mają działki elementarne o wartości 0,1; 0,05; 0,02 mm.

      Przebieg pomiaru:
      • sprawdzić stan techniczny suwmiarki
      • sprawdzić wskazania zerowe
      • obliczyć dokładność odczytu
      • i = a/n
        a - wartość działki elementarnej na prowadnicy
        n - liczba działek noniusza
      • po zwolnieniu śruby zaciskowej lub samoczynnego zacisku rozsunąć szczęki pomiarowe na wymiar większy od wymiaru przedmiotu i nasunąć je na wałek
      • zsunąć szczęki i docisnąć do przedmiotu, zwracając uwagę, aby szczęki przylegały prostopadle do powierzchni i obejmowały ją głęboko
      • odczytać wartość średnicy
      • wykonać konserwację sprzętu pomiarowego

      Schemat pomiaru wałka
      Rys.2 Schemat pomiarowy wałka

      Pomiar wałka
      Rys.3 Pomiar wałka

    5. Pomiar za pomocą mikrometru:

    6. Działanie mikrometru jest oparte na zasadzie proporcjonalności przesunięcia liniowego śruby, obracającej się w nieruchomej nakrętce, do kąta obrotu. Jeżeli podziałka gwintu wrzeciona 3 wynosi P=0,5 mm, a na bębnie 6 wykonano n=50 działek, to wartość działki elementarnej bębna wynosi:
      i = P/n = 0,5/50 = 1/100 mm
      Zakresy pomiarowe mikrometrów są stopniowane co 25 mm.

      Mikrometr zewnętrzny
      Rys.4 Mikrometr zewnętrzny
      1 - kabłąk, 2 - kowadełko, 3 - wrzeciono, 4 - zacisk wrzeciona,
      5 - tuleja, 6 - bęben, 7- pokrętło sprzęgła

      Pomiar wałka mikrometrem zewnętrznym zamocowanym w szczękach podstawy do mikrometru

      Pomiar wałka mikrometrem
      Rys.5 Pomiar wałka mikrometrem zewnętrznym
      zamocowanym w szczękach podstawy do mikrometru

      Przebieg pomiaru:
      • sprawdzić, czy największy wymiar przedmiotu mieści się w zakresie pomiarowym mikrometru
      • sprawdzić przez oględziny stan techniczny mikrometru
      • sprawdzić, czy zwolniony jest zacisk 4 wrzeciona
      • sprawdzić wskazania zerowe mikrometru
      • Mikrometry o zakresie pomiarowym 0 ÷ 25 mm sprawdzamy dokręcając wrzeciono 3 do kowadełka 2 za pomocą pokrętła 7 sprzęgła i sprawdzamy zgodność wskazów zerowych na bębnie 6 i podziałce tulei 5. Mikrometry o większych zakresach pomiarowych sprawdza się za pomocą specjalnych wzorców, stanowiących wyposażenie mikroskopu, lub też za pomocą płytek wzorcowych. W czasie pomiaru kontrolnego wzorce lub płytkę wzorcową należy zmierzyć trzykrotnie, pamiętając o tym, aby wrzeciono mikrometru dokręcać za pomocą pokrętła sprzęgła.

        Sprawdzanie dokładności wskazania mikrometru
        Rys.6 Sprawdzanie dokładności wskazania mikrometru za pomocą płytki wzorcowej

      • pokręcając pokrętłem sprzęgła doprowadzić do zetknięcia powierzchni pomiarowych kowadełka i wrzeciona z wałkiem
      • zacisnąć zacisk wrzeciona i dokonać odczytu wskazań mikrometru.
        Każdy pomiar powtarzamy trzykrotnie, jako wynik ostateczny przyjmujemy średnią arytmetyczną
      • wykonać konserwację sprzętu pomiarowego i uporządkować stanowisko pomiarowe