Zapoznanie się ze sposobem mierzenia gwintów metodą trójwałeczkową.

• przedmiot mierzony (śruba lub wałek z końcówką gwintowaną)
• komplet wałeczków pomiarowych
• wieszak do wałeczków
• mikrometr zewnętrzny
• podstawka do mikrometru
• wzornik do gwintów
  
  

Pomiaru średnicy podziałowej metodą trójwałeczkową dokonuje się następująco. Średnicę wałeczków (w zależności od kąta profilu gwintu i jego skoku) dobiera się wg poniższej tablicy

P mm	dw mm	P mm	dw mm	P mm	dw mm
0,25	0,170	0,75	0,455	3	1,650
0,3		0,8		3,5	2,050
0,35	0,195	1	0,620	4	2,550
0,4	0,220	1,25	0,725	4,5
0,45	0,250	1,5	0,895	5	3,200
0,5	0,290	1,75	1,100	5,5
0,6	0,335	2		5,5
0,7	0,390	2,5	1,35

Wałeczki wiesza się na wieszaku nad mikrometrem zamocowanym w podstawce (wysokość zawieszenia musi być taka, aby środkowa pomiarowa część wałeczka znalazła się na wysokości osi pomiaru mikrometrem). Sposób ułożenia wałeczków do pomiaru przedstawia rysunek nr 3.

Następnie mierzy się wartość M za pomocą mikrometru.
Średnicę podziałową oblicza się wg wzoru:
gdzie:
M - średnia arytmetyczna z trzech pomiarów
Δ₁ - poprawka na skręcenie wałeczków w bruzdach gwintu
Δ₂ - poprawka na sprężyste odkształcenie powierzchniowe

Dla gwintów metrycznych wzór na poprawkę Δ₁ przyjmuje postać:
Poprawkę Δ₂ można obliczyć wg wzoru Lechowskiego. Dla gwintów metrycznych wzór ten ma postać:
gdzie:
Q - nacisk pomiarowy przyrządu pomiarowego w N. Dla mikrometru zewnętrznego można przyjąć Q = 7,5kN

Wykres poprawki na sprężyste odkształcenie sporządzono dla Q=2N. Jeśli chce się otrzymać wartość poprawki dla innego nacisku pomiarowego Q wyrażonego w niutonach, wówczas należy wartość odczytaną z wykresu pomnożyć przez
Przy obliczaniu poprawek Δ₁ i Δ₂ jako średnicę podziałową d₂ i średnicę gwintu d przyjmuje się wartości nominalne z tablic zawartych w normach lub poradnikach technicznych.

• Sprawdzić stan przyrządów pomiarowych i oczyścić je.
• Wzornikiem do gwintów ustalić kąt gwintu i podziałkę gwintu P.
• Obliczyć optymalną średnicę wałeczka pomiarowego
  
  
• Z kompletu wałeczków wybrać nominalną średnicę wałeczka pomiarowego d_w - najbliższą obliczonej lub dobrać na podstawie podziałki z tabeli.
• Umocować mikrometr w podstawce i zamocować doń specjalny wieszak, na którym zawiesza się wałeczki pomiarowe. Końcówka drutu, na której wiesza się wałeczki, powinna leżeć w tej samej płaszczyźnie pionowej, co oś końcówek pomiarowych mikrometru.
• Zawiesić wałeczki pomiarowe. Oś końcówek pomiarowych mikrometru powinna znaleźć się mniej więcej w połowie długości powierzchni pomiarowych wałeczków.
• Włożyć wałeczki pomiarowe w bruzdy sprawdzanego gwintu w taki sposób, aby dwa wałeczki znajdowały się w dwu sąsiednich bruzdach po jednej stronie sprawdzanego gwintu, a trzeci w bruździe leżącej naprzeciw zwoju objętego przez dwa wałeczki.
• Zmierzyć kilkakrotnie w różnych miejscach wymiar pomocniczy M.
• Obliczyć średnicę podziałową gwintu d₂.
• Wykonać konserwację i uporządkować stanowisko pomiarowe.

Nr próbki	P	α	d	d2	dw	Δ1	Δ2