Zapoznanie się ze:

• sposobem pomiaru zukosowania osi,
• sposobem przeprowadzania pomiaru rozstawienia osi otworów za pomocą płytek wzorcowych i trzpieni kontrolnych,
• sposobem przeprowadzania pomiaru odchyłek równoległości osi otworów względem płaszczyzny podstawowej korpusu

• Płyta kontrolna
• Trzpienie kontrolne
• Przedmiot mierzony
• Czujnik zegarowy z podstawą
• Komplet płytek wzorcowych

Pomiar zukosowania osi
Schemat pomiaru zukosowania osi dwu otworów za pomocą czujnika zegarowego i trzpieni kontrolnych.




Pomiar zukosowania osi dwu otworów położonych w płaszczyźnie pionowej, znajdującej się w tym samym korpusie, pokazano na powyższym rysunku. Do otworów 1 i 2 wkłada się odpowiednio dopasowane trzpienie kontrolne 3 i 4. Mierzony przedmiot 5 ustawia się na płycie kontrolnej 6 za pośrednictwem ewentualnych podkładek tak, aby oś jednego z otworów (np. otworu 1) była równoległa do powierzchni płyty (odległość l₁=l₂), co sprawdza się za pomocą czujnika zegarowego 7 ustawionego w dwu położeniach I i II na trzpieniu kontrolnym 3. Następnie trzpień pomiarowy czujnika zegarowego styka się z powierzchnią trzpienia kontrolnego 4 w dwu położeniach III i IV rozstawionych na odległość L = 100 mm.
Różnica wskazań czujnika a_max - a_min odpowiadająca różnicy odległości l₃ - l₄, określa wartość pochylenia osi otworu 2 na długości L. Wartość zukosowania oblicza się ze wzoru:







Pomiar rozstawienia osi
Sposób pomiaru odległości osi otworów za pomocą płytek wzorcowych pokazano na rysunku:




Mierzony przedmiot 1 jest ustawiony na płycie kontrolnej 2. W mierzonych otworach są umieszczone trzpienie kontrolne 3 i 4; względem których mierzy się zestawami płytek wzorcowych 5 i 6; wymiary h₁ i h₂.
Odległość osi otworów oblicza się ze wzoru:



gdzie: d oraz D oznaczają wymiary średnic otworów.


Pomiar odchyłek równoległości osi względem płaszczyzny podstawowej korpusu
Pomiar odchyłek równoległości osi dwu otworów względem płaszczyzny za pomocą płytek wzorcowych przedstawia poniższy rysunek:




Przedmiot jest ustawiony na płycie kontrolnej. Do dolnego otworu wkłada się trzpień kontrolny i zestawem płytek wzorcowych mierzy się jego odległość od powierzchni płyty w dwu skrajnych położeniach pomiarowych.

Pomiar zukosowania osi
• Sprawdzić stan techniczny środków pomiarowych
• Czujnik 7 zamocowany w podstawie umieścić na płycie kontrolnej 6.
• Odpowiednie trzpienie kontrolne umieścić w otworach pomiarowych.
• Ustalić położenie korpusu (tak, aby oś jednego z otworu była równoległa do powierzchni płyty), za pomocą czujnika w położeniach I i II.
• Zetknąć trzpień pomiarowy czujnika z powierzchnią trzpienia kontrolnego 4 w dwu położeniach III i IV.
• Obliczyć wartość zukosowania.
• Wykonać konserwację środków pomiarowych i uporządkować stanowisko pomiarowe.


Pomiar rozstawienia osi
• Sprawdzić stan techniczny środków pomiarowych
• Ustawić przedmiot mierzony na płycie kontrolnej
• Wsunąć trzpień kontrolny w otwór
• Podsunąć odpowiedni stos płytek wzorcowych pod trzpień 3 i odczytać jego wartość h₂
• Analogicznie odczytać wartość stosu płytek wzorcowych h₁
• Odchyłkę rozstawienia osi otworów obliczyć ze wzoru.
• Wykonać konserwację środków pomiarowych i uporządkować stanowisko pomiarowe.


Pomiar odchyłek równoległości osi względem płaszczyzny podstawowej korpusu
• Sprawdzić stan techniczny środków pomiarowych
• Ustawić przedmiot mierzony na płycie kontrolnej
• Wsunąć trzpień kontrolny w otwór
• Podsuwając odpowiedniej wysokości stosy płytek wzorcowych w dwu skrajnych położeniach pomiarowych wyznaczyć odchyłkę równoległości
z = | l₁ - l₂ | gdzie:
z - odchyłka równoległości;
l₁ - wysokość stosu płytek w położeniu I;
l₂ - wysokość stosu płytek w położeniu II;

• Wykonać konserwację środków pomiarowych i uporządkować stanowisko pomiarowe.

Pomiar zukosowania osi



l1	l2	l3	l4	L	amax	amin	z



Pomiar rozstawienia osi



h1	h2	H1	H2	d	M



Pomiar odchyłek równoległości osi względem płaszczyzny podstawowej korpusu



l1	l2	z