|
|
Sprawdzanie suwmiarek
- Cel ćwiczenia
Sprawdzanie suwmiarek
- Wyposażenie
- suwmiarka uniwersalna
- liniał krawędziowy
- komplet płytek wzorcowych
- lupa
- wzorce chropowatości
- Wiadomości uzupełniające
Instrukcja Polskiego Komitetu Normalizacji, Miar i Jakości określa sposoby
sprawdzania suwmiarek. Według tej instrukcji przy sprawdzaniu suwmiarek należy sprawdzić:
- stan ogólny suwmiarki przez oględziny zewnętrzne
- chropowatość powierzchni i krawędzi pomiarowych
- płaskość powierzchni pomiarowych oraz ich prostoliniowość
- przyleganie płaskich powierzchni pomiarowych szczęk po doprowadzeniu ich do zetknięcia
- równoległość powierzchni i krawędzi pomiarowych
- łączną grubość pomiarową szczęk płasko-walcowych, promień ich zaokrąglenia
- dokładność wskazań
- Przebieg pomiaru
- Badanie stanu ogólnego
Po oczyszczeniu i obmyciu suwmiarki w benzynie za pomocą pędzelka i wytarciu czystą ściereczką należy sprawdzić:
- Czy zewnętrzne powierzchnie suwmiarki nie mają rdzawych plam, zadr i pęknięć
- Czy krawędzie oraz powierzchnie radełkowane zacisku, śrub zaciskowych i nastawnych nie mają wykruszeń i nie są ostre
- Czy po zwolnieniu zacisku lub śruby zaciskowej suwmiarki wzdłuż prowadnicy w całym zakresie pomiarowym suwmiarki jest płynny, bez luzów i zacięć, oraz czy zacisk lub śruba zaciskowa zapewniają unieruchomienie suwaka (jeśli suwmiarka ma śrubę nastawczą, to należy zbadać, czy po unieruchomieniu suwaka dodatkowego śruba ta swobodnie przesuwa suwak z noniuszem
- Czy wskazy podziałek są wykonane starannie, a ich oznaczenia poprawne i czytelne
- Czy suwmiarka nie wykazuje właściwości magnetycznych, które powodują przyciąganie drobnych kawałków żelaza
Rys.1 Powierzchnie pomiarowe suwmiarki
- Sprawdzanie chropowatości powierzchni
Chropowatość powierzchni i krawędzi pomiarowych oraz powierzchni roboczych prowadnicy określa się przez wzrokowe ich porównanie z użytkowymi wzorcami chropowatości, posługując się lupą
Wymagania chropowatości:
- dla powierzchni AB i CD wynoszą Ra=0,16 μm
- dla powierzchni EF, GH, JK i LM wynoszą Ra=0,36 μm
- Sprawdzanie płaskości i prostoliniowości krawędzi pomiarowych
Płaskości płaskich powierzchni pomiarowych szczęk AB i CD oraz powierzchni czołowych prowadnicy JK sprawdza się za pomocą liniału krawędziowego klasy 0 przez obserwację szczeliny w świetle przechodzącym
Do sprawdzania prostoliniowości krawędzi pomiarowych szczęk EF i GH należy użyć płytki wzorcowej o wymiarze nominalnym około 12 mm. Błędy prostoliniowości określa się oceniając wymiary szczelin świetlnych i porównując je ze szczelinami wzorcowymi
- Sprawdzanie przylegania płaskich powierzchni pomiarowych szczęk
Przyleganie płaskich powierzchni pomiarowych szczęk płaskich lub płasko-walcowych sprawdza się po doprowadzeniu tych powierzchni do zetknięcia się. Dla suwmiarek nowych między tymi powierzchniami nie powinno być widocznej szczeliny świetlnej zarówno przy unieruchomionym, jak i przy zwolnionym suwaku. Dla suwmiarek używanych dopuszcza się szczeliny świetlne o następujących szerokościach
- 10 μm w suwmiarce z noniuszem 0,05 mm,
- 15 μm w suwmiarce z noniuszem 0,10 mm.
- Sprawdzanie równoległości powierzchni oraz krawędzi pomiarowych
Równoległość płaskich powierzchni pomiarowych AB i CD sprawdza się w kilku położeniach suwaka w całym zakresie pomiarowym podziałki. Jako błąd równoległości przyjmuje się wartość największej ze zmierzonych odchyłek od równoległości w badanych położeniach suwaka. Pomiar równoległości płaskich powierzchni wewnętrznych AB i CD może być dokonany za pomocą płytek wzorcowych klasy 1 w sposób przedstawiony na rysunku 2:
Rys.2 Pomiar równoległości powierzchni oraz krawędzi pomiarowych 1 - szczęki zewnętrzne, 2 - szczęki wewnętrzne, 3 - wysuwka głębokościomierza, 4,5 - płytki wzorcowe, 6 - podstawka
Przebieg sprawdzania jest następujący :
- Płytkę wzorcową 4 umieścić między szczękami 1 suwmiarki tak, aby dłuższy bok powierzchni pomiarowych był w przybliżeniu prostopadły do bocznych szczęk, a następnie unieruchomić suwak z noniuszem
- Przesuwając płytkę wzdłuż powierzchni pomiarowych obserwować powstałą szczelinę świetlną,
- Wymienione czynności powtórzyć dla kilku położeń suwaka
Równoległość krawędzi pomiarowych szczęk wewnętrznych EF i GH sprawdza się w jednym położeniu suwaka za pomocą mikrometru zewnętrznego po uprzednim umieszczeniu płytki wzorcowej między powierzchniami szczęk zewnętrznych.
Równoległość powierzchni lub krawędzi pomiarowych należy sprawdzić zarówno po unieruchomieniu, jak i po zwolnieniu suwaka z noniuszem.
- Sprawdzanie dokładności wskazań
Sprawdzanie dokładności wskazań suwmiarki polega na określeniu błędu wskazania zerowego oraz błędów wskazań z użyciem szczęk zewnętrznych 1, wewnętrznych 2 i wysuwki 3 głębokościomierza.
- Przy określaniu błędu wskazania zerowego należy doprowadzić powierzchnie pomiarowe szczęk płaskich do zetknięcia ze sobą i sprawdzić czy, kreska zerowa noniusza znajduje się na przedłużeniu zerowego wskazu podziałki prowadnicy.
- Błędy wskazań suwmiarki przy pomiarach zewnętrznych określa się za pomocą płytek wzorcowych 4. Błąd wskazania stanowi różnicę między odczytaniem wskazania za pomocą noniusza i wartością nominalną płytki wzorcowej.
Dla suwmiarek o zakresie pomiarowym do 250 mm zaleca się sprawdzanie błędu wskazań w trzech punktach w równomiernie rozłożonych od siebie odległościach. Sprawdzanie powinno się odbywać zarówno przy unieruchomionym, jak i przy zwolnionym suwaku .
- Błędy suwmiarki przy pomiarach wymiarów wewnętrznych, wykonywanych z użyciem szczęk walcowych i krawędziowych, sprawdza się analogicznie jak przy wymiarach zewnętrznych. Sprawdzanie można wykonać za pomocą mikrometru.
- Błędy wskazań suwmiarki przy pomiarach wykonywanych z użyciem wysuwki 3 głębokościomierza należy sprawdzać za pomocą odpowiednich par płytek wzorcowych o tych samych wymiarach nominalnych 5, ustawionych na stalowej płycie pomiarowej 6.
Suwmiarka oraz użyte do jej sprawdzania środki pomiarowe powinny znajdować się w pomieszczeniu pomiarowym przynajmniej 3 godziny przed rozpoczęciem sprawdzania.
Odchylenie temperatury w pomieszczeniach od temperatury odniesienia 20°C przy sprawdzaniu
|
|