Strona Główna
      Regulamin
      Instrukcje
      Sprawozdanie
      Klasa III
      Klasa IV
      Galeria
      Kontakt

wstecz do przodu


Sprawdzanie suwmiarek

  1. Cel ćwiczenia
  2. Sprawdzanie suwmiarek

  3. Wyposażenie
    • suwmiarka uniwersalna
    • liniał krawędziowy
    • komplet płytek wzorcowych
    • lupa
    • wzorce chropowatości

  4. Wiadomości uzupełniające
  5. Instrukcja Polskiego Komitetu Normalizacji, Miar i Jakości określa sposoby sprawdzania suwmiarek. Według tej instrukcji przy sprawdzaniu suwmiarek należy sprawdzić:
    • stan ogólny suwmiarki przez oględziny zewnętrzne
    • chropowatość powierzchni i krawędzi pomiarowych
    • płaskość powierzchni pomiarowych oraz ich prostoliniowość
    • przyleganie płaskich powierzchni pomiarowych szczęk po doprowadzeniu ich do zetknięcia
    • równoległość powierzchni i krawędzi pomiarowych
    • łączną grubość pomiarową szczęk płasko-walcowych, promień ich zaokrąglenia
    • dokładność wskazań

  6. Przebieg pomiaru
    1. Badanie stanu ogólnego
    2. Po oczyszczeniu i obmyciu suwmiarki w benzynie za pomocą pędzelka i wytarciu czystą ściereczką należy sprawdzić:
      • Czy zewnętrzne powierzchnie suwmiarki nie mają rdzawych plam, zadr i pęknięć
      • Czy krawędzie oraz powierzchnie radełkowane zacisku, śrub zaciskowych i nastawnych nie mają wykruszeń i nie są ostre
      • Czy po zwolnieniu zacisku lub śruby zaciskowej suwmiarki wzdłuż prowadnicy w całym zakresie pomiarowym suwmiarki jest płynny, bez luzów i zacięć, oraz czy zacisk lub śruba zaciskowa zapewniają unieruchomienie suwaka (jeśli suwmiarka ma śrubę nastawczą, to należy zbadać, czy po unieruchomieniu suwaka dodatkowego śruba ta swobodnie przesuwa suwak z noniuszem
      • Czy wskazy podziałek są wykonane starannie, a ich oznaczenia poprawne i czytelne
      • Czy suwmiarka nie wykazuje właściwości magnetycznych, które powodują przyciąganie drobnych kawałków żelaza

      Powierzchnie pomiarowe suwmiarki
      Rys.1 Powierzchnie pomiarowe suwmiarki

    3. Sprawdzanie chropowatości powierzchni
    4. Chropowatość powierzchni i krawędzi pomiarowych oraz powierzchni roboczych prowadnicy określa się przez wzrokowe ich porównanie z użytkowymi wzorcami chropowatości, posługując się lupą
      Wymagania chropowatości:
      • dla powierzchni AB i CD wynoszą Ra=0,16 μm
      • dla powierzchni EF, GH, JK i LM wynoszą Ra=0,36 μm

    5. Sprawdzanie płaskości i prostoliniowości krawędzi pomiarowych
    6. Płaskości płaskich powierzchni pomiarowych szczęk AB i CD oraz powierzchni czołowych prowadnicy JK sprawdza się za pomocą liniału krawędziowego klasy 0 przez obserwację szczeliny w świetle przechodzącym
      Do sprawdzania prostoliniowości krawędzi pomiarowych szczęk EF i GH należy użyć płytki wzorcowej o wymiarze nominalnym około 12 mm. Błędy prostoliniowości określa się oceniając wymiary szczelin świetlnych i porównując je ze szczelinami wzorcowymi

    7. Sprawdzanie przylegania płaskich powierzchni pomiarowych szczęk
    8. Przyleganie płaskich powierzchni pomiarowych szczęk płaskich lub płasko-walcowych sprawdza się po doprowadzeniu tych powierzchni do zetknięcia się. Dla suwmiarek nowych między tymi powierzchniami nie powinno być widocznej szczeliny świetlnej zarówno przy unieruchomionym, jak i przy zwolnionym suwaku. Dla suwmiarek używanych dopuszcza się szczeliny świetlne o następujących szerokościach
      • 10 μm w suwmiarce z noniuszem 0,05 mm,
      • 15 μm w suwmiarce z noniuszem 0,10 mm.

    9. Sprawdzanie równoległości powierzchni oraz krawędzi pomiarowych
    10. Równoległość płaskich powierzchni pomiarowych AB i CD sprawdza się w kilku położeniach suwaka w całym zakresie pomiarowym podziałki. Jako błąd równoległości przyjmuje się wartość największej ze zmierzonych odchyłek od równoległości w badanych położeniach suwaka. Pomiar równoległości płaskich powierzchni wewnętrznych AB i CD może być dokonany za pomocą płytek wzorcowych klasy 1 w sposób przedstawiony na rysunku 2:
      Pomiar równoległości powierzchni oraz krawędzi pomiarowych
      Rys.2 Pomiar równoległości powierzchni oraz krawędzi pomiarowych
      1 - szczęki zewnętrzne, 2 - szczęki wewnętrzne, 3 - wysuwka głębokościomierza, 4,5 - płytki wzorcowe, 6 - podstawka

      Przebieg sprawdzania jest następujący :
      • Płytkę wzorcową 4 umieścić między szczękami 1 suwmiarki tak, aby dłuższy bok powierzchni pomiarowych był w przybliżeniu prostopadły do bocznych szczęk, a następnie unieruchomić suwak z noniuszem
      • Przesuwając płytkę wzdłuż powierzchni pomiarowych obserwować powstałą szczelinę świetlną,
      • Wymienione czynności powtórzyć dla kilku położeń suwaka
      Równoległość krawędzi pomiarowych szczęk wewnętrznych EF i GH sprawdza się w jednym położeniu suwaka za pomocą mikrometru zewnętrznego po uprzednim umieszczeniu płytki wzorcowej między powierzchniami szczęk zewnętrznych.
      Równoległość powierzchni lub krawędzi pomiarowych należy sprawdzić zarówno po unieruchomieniu, jak i po zwolnieniu suwaka z noniuszem.

    11. Sprawdzanie dokładności wskazań
    12. Sprawdzanie dokładności wskazań suwmiarki polega na określeniu błędu wskazania zerowego oraz błędów wskazań z użyciem szczęk zewnętrznych 1, wewnętrznych 2 i wysuwki 3 głębokościomierza.
      • Przy określaniu błędu wskazania zerowego należy doprowadzić powierzchnie pomiarowe szczęk płaskich do zetknięcia ze sobą i sprawdzić czy, kreska zerowa noniusza znajduje się na przedłużeniu zerowego wskazu podziałki prowadnicy.
      • Błędy wskazań suwmiarki przy pomiarach zewnętrznych określa się za pomocą płytek wzorcowych 4. Błąd wskazania stanowi różnicę między odczytaniem wskazania za pomocą noniusza i wartością nominalną płytki wzorcowej.

      Dla suwmiarek o zakresie pomiarowym do 250 mm zaleca się sprawdzanie błędu wskazań w trzech punktach w równomiernie rozłożonych od siebie odległościach. Sprawdzanie powinno się odbywać zarówno przy unieruchomionym, jak i przy zwolnionym suwaku .
      • Błędy suwmiarki przy pomiarach wymiarów wewnętrznych, wykonywanych z użyciem szczęk walcowych i krawędziowych, sprawdza się analogicznie jak przy wymiarach zewnętrznych. Sprawdzanie można wykonać za pomocą mikrometru.
      • Błędy wskazań suwmiarki przy pomiarach wykonywanych z użyciem wysuwki 3 głębokościomierza należy sprawdzać za pomocą odpowiednich par płytek wzorcowych o tych samych wymiarach nominalnych 5, ustawionych na stalowej płycie pomiarowej 6.

      Suwmiarka oraz użyte do jej sprawdzania środki pomiarowe powinny znajdować się w pomieszczeniu pomiarowym przynajmniej 3 godziny przed rozpoczęciem sprawdzania.
      Odchylenie temperatury w pomieszczeniach od temperatury odniesienia 20°C przy sprawdzaniu