Zapoznanie się ze sposobem wyznaczania tłoczności blach grubości do 2 mm przez wykonanie próby Erichsena.

• przyrząd Erichsena
• próbki blach

Przyrząd Erichsena służy do badania tłoczności blach, taśm i bednarek celem sprawdzenia, czy tłoczność wybranego wyrobu odpowiada wymaganiom wynikającym z jego przeznaczenia, grubości oraz rodzaju i stanu materiału. Zasada próby tłoczności polega na powolnym wtłaczaniu kulisto zakończonego tłocznika stalowego w próbkę, umocowaną na matrycy i na pomiarze głębokości wytłaczanego wgłębnika w chwili wystąpienia w nim pęknięcia. Zakres stosowania tej próby obejmuje blachy, taśmy i bednarkę o grubości do 2mm i szerokości co najmniej 70mm (lecz nie większej niż 100 mm).

Miarą tłoczności jest głębokość wgłębienia w badanej próbce blachy, odczytana na skali przyrządu, wyrażana w milimetrach i zaokrąglona do 0,1. Głębokość ta odpowiada drodze przebytej przez tłocznik od położenia zerowego aż do położenia w chwili wystąpienia pęknięcia.

Zestawienie wyników próby na tłoczenie dla różnych blach metalowych:

Symbol rodzaju próby	Próbka 1		Stempel 4	Matryca 2	Dociskacz 3
	zakres grubości	szerokość lub średnica	średnica kulistego zakończenia	wewnętrzna średnica	wewnętrzna średnica
	mm
1 E3	0,1 - 0,75	13	3±0,02	5±0,02	5
1 E8	0,2 - 1	30	8±0,02	11±0,02	11
1 E15	0,2 - 2	55	15±0,02	21±0,02	21
1 E20	0,2 - 2	90	20±0,05	27±0,05	33

Długość próbki prostokątnej powinna zapewnić możliwość wykonania co najmniej trzech wgłębień, przy czym odległość pomiędzy środkami sąsiednich wgłębień wykonanych stemplem lub kulką o średnicy 3,8 mm lub 15 mm powinna wynosić co najmniej 55 mm, a odległość pomiędzy środkami sąsiednich wgłębień wykonanych stemplem lub kulką o średnicy 20 mm powinna wynosić co najmniej 90 mm. Na próbkach okrągłych lub kwadratowych można wykonać tylko jedno wgłębienie. Środki wgłębień powinny znajdować się w środku szerokości próbki. Prostowanie próbki na zimno lub gorąco, obróbka cieplna oraz młotkowanie próbek jest niedopuszczalne. Brzegi płytek nie powinny mieć gradu i zadziorów oraz nie powinny wykazywać odkształceń utrudniających zamocowanie próbki w przyrządzie.
Wynik próby tłoczności metodą Erichsena stanowi średnia arytmetyczna wyników trzech wytłoczeń.
Tłoczność badaną metodą Erichsena należy oznaczyć symbolem TE z indeksem oznaczającym średnicę stempla lub kulki i podać głębokość wytłoczenia w milimetrach:
TE₃ - tłoczność badania stemplem lub kulką o średnicy 3 mm (np. TE₃ = 1,2 mm)

• Sprawdzić stan techniczny przyrządu
• położenie zerowe tłocznika i dociskacza - za pomocą kontrolnej płytki stalowej o równoległych płaszczyznach,
• czystość tłocznika, matrycy i dociskacza.
• Przygotować próbkę wg tabeli.
• Wykonać pomiar grubości próbki
• Natłuścić lekko zakończenie tłocznika i matrycę (przed każdą próbą), stosując smar z dodatkiem grafitu.
• Wprowadzić badaną blachę między matrycę 3 i tuleję dociskową 4 tak, aby środki wytłoczonych wgłębień wypadały co najmniej 35 mm od krawędzi i w odpowiednich odstępach jeden od drugiego.
• Obracając koło 8 w prawą stronę dosunąć dociskacz do matrycy, zachowując luz 0,05 mm między próbką i dociskaczem.
• Nastawić skalę 7na zero
• Wyciągnąć przesuwaną skalę 6 na zewnątrz do położenia zerowego
• Włączyć oświetlenie elektryczne 2
• Włączyć sprzęgło 9
• Obracając koło 8 w prawą stronę (przytrzymując przez chwilę sprzęgło w położeniu rozłączonym) równomiernie i powoli, tak aby tłocznik 5 wtłaczał się w próbkę z jednostajną szybkością około 0,1 mm/sek
• W czasie tłoczenia obserwować uważnie obraz próbki odbity w lusterku 1
• Przerwać wtłaczanie w chwili zauważenia pęknięcia, którego oznaką jest szczelina przez całą grubość próbki - do tego stopnia rozwarta, że światło przenika na część jej długości
• Odczytać głębokość tłoczenia na skali 6 oraz na skali 7 koła ręcznego z dokładnością do 0,05 mm
• Za pomocą obrotu pokrętła 8 w lewą stronę wycofać tłocznik do położenia zerowego, a następnie przez dalszy obrót odsunąć dociskacz od matrycy tak, aby można było wyjąć badaną próbkę blachy
• Wyłączyć oświetlenie elektryczne
• Zakonserwować środki pomiarowe i uporządkować stanowisko pomiarowe